رئیس انجمن صنعت ساختمان خواستار پاسخگویی وزارت راه و شهرسازی و سازمان نظام مهندسی درباره موانع توسعه فناوری‌های نوین شد.
به گزارش ساختمان آنلاین،رئیس انجمن صنعت ساختمان در جریان همایشی با انتقاد از فاصله میان برنامه‌های توسعه فناوری‌های نوین و واقعیت ساخت‌وساز در کشور گفت: با وجود برخورداری ایران از دانش مهندسی، نیروی انسانی متخصص و ظرفیت تولید صنعتی، هنوز نتوانسته‌ایم از این توانمندی‌ها برای کاهش هزینه، افزایش کیفیت و سرعت‌بخشیدن به تولید مسکن استفاده مؤثری داشته باشیم.
وی با تأکید بر ضرورت عبور از رویکردهای شعاری در حوزه صنعتی‌سازی مسکن اظهار کرد: سال‌هاست درباره صنعتی‌سازی، فناوری‌های نوین، ارتقای کیفیت ساختمان و افزایش بهره‌وری سخن گفته می‌شود، اما همچنان فاصله معناداری میان اهداف مطرح‌شده در اسناد و برنامه‌ها با آنچه در پروژه‌های ساختمانی اتفاق می‌افتد، وجود دارد.
وی با طرح این پرسش که چه نهاد یا سازمانی باید مسئولیت این فاصله را بپذیرد، افزود: نمی‌توان تمام مشکلات صنعت ساختمان را به تورم، تحریم، افزایش قیمت مصالح و کمبود منابع مالی نسبت داد. هرچند این عوامل واقعی و تأثیرگذارند، اما نمی‌توانند توجیهی برای تأخیر در اصلاح فرایندها، ضعف هماهنگی نهادی و استفاده ناکافی از فناوری‌های موجود باشند.
جوزی تأکید کرد: مسکن صرفاً یک موضوع عمرانی نیست، بلکه با امنیت اقتصادی خانواده‌ها، امکان تشکیل زندگی، عدالت اجتماعی و اعتماد عمومی ارتباط مستقیم دارد. زمانی که دسترسی به مسکن مناسب برای بخش قابل‌توجهی از جامعه دشوار می‌شود، ناکارآمدی در تولید ساختمان دیگر یک مسئله صرفاً فنی نیست، بلکه به موضوعی ملی تبدیل می‌شود که سیاست‌گذاران، نهادهای حرفه‌ای و فعالان صنعت ساختمان باید در قبال آن پاسخ‌گو باشند.
وزارت راه و شهرسازی باید درباره هزینه واقعی تولید مسکن پاسخ‌گو باشد
رئیس انجمن صنعت ساختمان با اشاره به مسئولیت وزارت راه و شهرسازی در سیاست‌گذاری حوزه مسکن گفت: انتظار از این وزارتخانه صرفاً اعلام برنامه‌های جدید یا تعیین اهداف کمی نیست، بلکه باید سازوکاری کارآمد برای تحقق اهداف و ارزیابی نتایج آن‌ها ایجاد شود.
وی ادامه داد: وزارت راه و شهرسازی باید مشخص کند چه برنامه اجرایی منسجم و قابل‌ارزیابی برای تبدیل فناوری‌های نوین به جریان اصلی تولید مسکن در کشور دارد و سهم روش‌های صنعتی و پیش‌ساخته در پروژه‌های مسکونی چگونه سنجیده می‌شود.
جوزی با تأکید بر ضرورت ارزیابی عملکرد سیاست‌های مسکن تصریح کرد: وزارتخانه‌ای که مسئولیت سیاست‌گذاری این بخش را بر عهده دارد، باید فراتر از تعداد واحدهای برنامه‌ریزی‌شده، درباره کیفیت ساخت، هزینه تمام‌شده، زمان تحویل و تناسب قیمت مسکن با توان اقتصادی خانوارها نیز گزارش روشنی ارائه کند.
وی افزود: نمی‌توان از افزایش تولید مسکن سخن گفت، اما درباره هزینه نهایی آن برای خانوارها سکوت کرد. همچنین نمی‌توان افزایش سرعت ساخت را مطالبه کرد، اما تأخیرهای ناشی از ناهماهنگی‌های اداری و اجرایی را نادیده گرفت.
رئیس انجمن صنعت ساختمان خواستار تدوین برنامه‌ای ملی و زمان‌بندی‌شده برای توسعه صنعتی‌سازی ساختمان متناسب با تحولات عصر دیجیتال شد و گفت: در چنین برنامه‌ای باید اهداف کمی، مسئولیت دستگاه‌ها، منابع موردنیاز و شاخص‌های ارزیابی مشخص باشد.
به گفته وی، نتایج پروژه‌هایی که با فناوری‌های نوین اجرا می‌شوند نیز باید از نظر هزینه واقعی، مدت اجرا، کیفیت، ایمنی و هزینه‌های دوره بهره‌برداری با روش‌های متعارف ساخت مقایسه و نتایج این ارزیابی‌ها به‌صورت شفاف منتشر شود.
فناوری نباید به هزینه جدیدی برای سازندگان تبدیل شود
جوزی با اشاره به ظرفیت فناوری‌هایی همچون مدل‌سازی اطلاعات ساختمان (BIM)، طراحی دیجیتال، هوش مصنوعی، سامانه‌های پیش‌ساخته، تولید صنعتی قطعات و مدیریت هوشمند پروژه اظهار کرد: این فناوری‌ها می‌توانند در کاهش هزینه‌ها، افزایش بهره‌وری و ارتقای کیفیت ساختمان مؤثر باشند، اما استفاده از آن‌ها بدون اصلاح بسترهای مقرراتی، قراردادی و مالی به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.
وی افزود: فناوری‌های نوین زمانی می‌توانند هزینه ساخت را کاهش دهند که در محیطی مناسب به کار گرفته شوند. وجود مقررات روشن، قراردادهای متناسب، استانداردهای معتبر، تأمین مالی قابل‌پیش‌بینی و سازوکارهای ارزیابی از الزامات توسعه این فناوری‌هاست.
رئیس انجمن صنعت ساختمان تأکید کرد: انتظار از سیاست‌گذار این نیست که یک فناوری خاص را بدون بررسی به همه پروژه‌ها تحمیل کند، بلکه باید شرایطی فراهم شود که انتخاب فناوری بر اساس شواهد، معیارهای شفاف و توجیه فنی و اقتصادی صورت گیرد.
وی هشدار داد: فناوری نباید به بهانه‌ای برای افزایش تشریفات اداری یا تحمیل هزینه‌های غیرضروری به سازندگان و مردم تبدیل شود. هر الزام جدید باید متناسب، قابل‌اجرا و از نظر فنی و اقتصادی توجیه‌پذیر باشد.
سازمان نظام مهندسی نباید درگیر روزمرگی و حفظ رویه‌های موجود شود
جوزی در بخش دیگری از سخنان خود به عملکرد سازمان نظام مهندسی ساختمان پرداخت و گفت: مسئولیت این سازمان فراتر از حفظ ساختارهای اداری و انجام فرایندهای متعارف است و انتظار می‌رود در ارتقای کیفیت ساخت‌وساز، گسترش دانش فنی، تقویت اخلاق حرفه‌ای و توسعه روش‌های کارآمد مهندسی نقش مؤثرتری ایفا کند.
وی با طرح این پرسش که آیا نظام حرفه‌ای ساختمان به‌اندازه کافی با تحولات فناوری در جهان هماهنگ شده است، اظهار کرد: جامعه مهندسی نباید صرفاً ضامن رعایت فرایندها باشد، بلکه باید به یکی از موتورهای اصلی ارتقای کیفیت و بهره‌وری در صنعت ساختمان تبدیل شود.
رئیس انجمن صنعت ساختمان ادامه داد: یکی از خطرهای ساختارهای حرفه‌ای این است که به‌تدریج حفظ رویه‌های موجود را با حفظ کیفیت اشتباه بگیرند و درگیر روزمرگی شوند، درحالی‌که صنعت ساختمان امروز به روش‌هایی نیاز دارد که خطاهای طراحی را پیش از ورود به کارگاه شناسایی کرده و هماهنگی میان رشته‌های معماری، سازه و تأسیسات را افزایش دهد.
وی با تأکید بر ضرورت بازنگری در شیوه‌های آموزش حرفه‌ای مهندسان افزود: برگزاری دوره‌های آموزشی و صدور گواهینامه به‌تنهایی نشانه موفقیت نیست. آموزش زمانی ارزشمند است که به کاهش خطا، دوباره‌کاری و هزینه‌های ناشی از ضعف طراحی و اجرا منجر شود.
جوزی خاطرنشان کرد: سازمان نظام مهندسی باید در توسعه آموزش‌های کاربردی مرتبط با فناوری‌های نوین، مدل‌سازی اطلاعات ساختمان، طراحی یکپارچه، صنعتی‌سازی و کنترل کیفیت دیجیتال نقش فعال‌تری داشته باشد و آثار این آموزش‌ها را در کیفیت واقعی پروژه‌ها ارزیابی کند.
وی تصریح کرد: نظام مهندسی پیشرو نهادی نیست که صرفاً بر روش‌های موجود نظارت کند، بلکه نهادی است که در چارچوب قانون، مسیر استفاده از روش‌های بهتر و کارآمدتر ساخت را نیز هموار می‌کند.
پیشنهاد واگذاری بررسی فناوری‌های نوین به کارگروه رفع موانع تولید مسکن
رئیس انجمن صنعت ساختمان با اشاره به ضرورت هماهنگی میان وزارت راه و شهرسازی، سازمان نظام مهندسی، دانشگاه‌ها، شرکت‌های فناور، تولیدکنندگان مصالح و فعالان صنعت ساختمان گفت: تحول در این صنعت نمی‌تواند از مسیر تصمیم‌گیری‌های جزیره‌ای محقق شود.
وی افزود: سیاست‌گذاری بدون مشارکت مؤثر جامعه مهندسی و فعالان صنعت ساختمان ممکن است به تدوین برنامه‌هایی منجر شود که در مرحله اجرا با مشکلات جدی مواجه شوند. از سوی دیگر، ظرفیت تخصصی مهندسان نیز بدون سیاست‌گذاری روشن و محیط اجرایی قابل‌پیش‌بینی نمی‌تواند به تحولی گسترده منجر شود.
جوزی با پیشنهاد ایجاد سازوکاری مشترک و تخصصی برای توسعه فناوری‌های نوین و صنعتی‌سازی مسکن اظهار کرد: این سازوکار باید دارای وظایف مشخص، برنامه زمان‌بندی‌شده، شاخص‌های عملکردی و نظام گزارش‌دهی شفاف باشد و نباید به شورایی دیگر با جلسات متعدد و نتایج نامشخص تبدیل شود.
وی در همین زمینه پیشنهاد کرد: با توجه به تشکیل کارگروه تخصصی رفع موانع تولید مسکن ذیل شورای عالی معماری و شهرسازی، مناسب است بررسی موضوع فناوری‌های نوین ساخت‌وساز و نحوه نظارت بر اجرای آن‌ها نیز در دستور کار این کارگروه قرار گیرد.
رئیس انجمن صنعت ساختمان تأکید کرد: حضور و مشارکت ذی‌نفعان اصلی صنعت ساختمان، از جمله انجمن صنعت ساختمان، در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با توسعه فناوری و اصلاح فرایندهای ساخت ضروری است؛ زیرا تصمیم‌هایی که بدون توجه به واقعیت‌های اجرایی اتخاذ شوند، ممکن است در عمل به موانع جدیدی برای تولید مسکن تبدیل شوند.
شش مطالبه انجمن صنعت ساختمان برای اصلاح مسیر تولید مسکن
جوزی در ادامه سخنان خود، شش مطالبه مشخص را به‌عنوان راهکارهای پیشنهادی برای توسعه فناوری‌های نوین و افزایش بهره‌وری صنعت ساختمان مطرح کرد.
وی نخستین مطالبه را تدوین برنامه‌ای اجرایی برای توسعه ساخت صنعتی و پیش‌ساخته با مشارکت نهادهای حرفه‌ای و صنعتی دانست و گفت: این برنامه باید اهداف، منابع، موانع، مسئولیت‌ها و شاخص‌های موفقیت مشخصی داشته باشد.
رئیس انجمن صنعت ساختمان دومین مطالبه را ایجاد چارچوب‌های فنی و اجرایی مناسب برای ارزیابی و به‌کارگیری فناوری‌هایی مانند BIM و سامانه‌های نوین ساخت عنوان کرد و افزود: این چارچوب‌ها باید متناسب با مقیاس و پیچیدگی پروژه‌ها باشند و از تحمیل الزامات غیرضروری جلوگیری کنند.
وی سومین مطالبه را اصلاح رویکرد آموزش‌های حرفه‌ای سازمان نظام مهندسی و حرکت به سمت مهارت‌های کاربردی، فناوری‌های روز و کنترل کیفیت مبتنی بر داده برشمرد.
جوزی همچنین بر ضرورت توسعه شاخص‌های ارزیابی کیفیت واقعی ساختمان تأکید کرد و گفت: کیفیت نباید صرفاً به تکمیل مدارک یا طی مراحل اداری محدود شود، بلکه ایمنی، دوام، عملکرد انرژی، کیفیت اجرا و هزینه‌های نگهداری ساختمان نیز باید مورد ارزیابی قرار گیرد.
وی پنجمین مطالبه را مقایسه مستقل و قابل‌بررسی پروژه‌های صنعتی‌سازی‌شده با روش‌های متعارف ساخت دانست و افزود: هزینه واقعی، مدت اجرا، میزان پرت مصالح، کیفیت، ایمنی و هزینه بهره‌برداری باید در این مقایسه لحاظ شود تا نتایج، مستقل از ادعاهای تبلیغاتی قابل ارزیابی باشند.
رئیس انجمن صنعت ساختمان در تشریح ششمین مطالبه نیز خواستار گزارش‌دهی شفاف وزارت راه و شهرسازی و سازمان نظام مهندسی درباره اقدامات انجام‌شده، موانع باقی‌مانده و نتایج حاصل‌شده شد و تأکید کرد: گزارش عملکرد دستگاه‌ها باید بر اساس شاخص‌های روشن و نتایج قابل‌اندازه‌گیری تنظیم شود، نه صرفاً فهرستی از برنامه‌ها و فعالیت‌ها.
مردم اثر فناوری را می‌خواهند، نه نام فناوری‌ها را
جوزی در پایان با تأکید بر اینکه توسعه فناوری‌های نوین باید به بهبود شرایط واقعی تولید و دسترسی مردم به مسکن منجر شود، گفت: انتظار نداریم فناوری به‌تنهایی تمام مشکلات مسکن را حل کند یا جایگزین اصلاحات اقتصادی و مدیریتی شود، اما انتظار داریم هر نهاد در حوزه مسئولیت خود سهمی روشن، قابل‌سنجش و پاسخ‌گو در حل این مسئله داشته باشد.
وی افزود: اگر صنعتی‌سازی یک ضرورت است، باید برای آن برنامه اجرایی ارائه شود. اگر فناوری‌های نوین راهکار هستند، باید مسیر استفاده از آن‌ها روشن شود و اگر بهره‌وری اهمیت دارد، باید امکان اندازه‌گیری آن فراهم باشد.
رئیس انجمن صنعت ساختمان تصریح کرد: مردم از ما نام فناوری‌ها را نمی‌خواهند، بلکه اثر فناوری را می‌خواهند. گزارش پیشرفت نمی‌خواهند، بلکه پیشرفت قابل‌سنجش می‌خواهند و به‌جای وعده ساخت، انتظار دارند به ساختمانی ایمن، بادوام و متناسب با توان اقتصادی خود دسترسی داشته باشند.
جوزی خاطرنشان کرد: زمان آن رسیده است که معیار ارزیابی عملکرد صنعت ساختمان تغییر کند. به‌جای اینکه بپرسیم چند برنامه تدوین کرده‌ایم یا چند همایش برگزار شده است، باید مشخص کنیم چه مشکلی را حل کرده‌ایم، چه تغییری در روش‌های ساخت ایجاد شده و فناوری‌های نوین تا چه اندازه توانسته‌اند هزینه تولید مسکن را کاهش دهند.
وی در پایان تأکید کرد: قضاوت نهایی درباره عملکرد صنعت ساختمان نه در سالن همایش‌ها، بلکه در زندگی مردمی صورت می‌گیرد که انتظار دارند دسترسی به مسکن مناسب، از آرزویی دشوار به امکانی دست‌یافتنی تبدیل شود.
