امروز مشکل اصلی بازار جهانی فولاد، کمبود محصول نیست؛ بلکه ضعف تقاضا در برابر ظرفیت بالای تولید است. چین با بحران ساختوساز مواجه است، اروپا همچنان با ضعف صنعتی و هزینه بالای انرژی دستوپنجه نرم میکند و همزمان، جنگ و تنشهای ژئوپلیتیک مسیر انرژی و تجارت را تغییر دادهاند.
این تغییرات فقط بازار فولاد خام را تحت تأثیر قرار نمیدهد و اثر آن به محصولات مختلف زنجیره فولاد نیز منتقل میشود. از همین رو، بررسی روند بازار و لیست قیمت ورق گالوانیزه میتواند برای فعالان صنایع مختلف، تصویری از تغییرات هزینه تولید و وضعیت بازار محصولات تخت ارائه دهد. به همین دلیل، صعود دوباره قیمت فولاد تا پایان ۲۰۲۷ به یک عامل مهم بستگی دارد:
آیا بازار میتواند بهاندازه تولید فولاد، خریدار داشته باشد؟
اگر پاسخ مثبت باشد، بازار میتواند وارد یک روند صعودی پایدار شود. اگر نه، حتی افزایش قیمت انرژی و اختلال در زنجیره تأمین نیز ممکن است فقط نوسانهای کوتاهمدت ایجاد کند.
1. مازاد ظرفیت مهمترین مانع رشد قیمت فولاد
بر اساس چشمانداز (سازمان همکاری و توسعه اقتصادی) OECD، ظرفیت مازاد فولاد جهان در سالهای آینده همچنان بالا خواهد ماند. در مقابل، رشد تقاضای جهانی محدود پیشبینی شده است. این فاصله میان ظرفیت تولید و مصرف، مهمترین فشار نزولی بر بازار فولاد است.
وقتی کارخانهها با ظرفیت کامل کار نمیکنند، رقابت برای فروش بیشتر میشود. تولیدکنندگان برای حفظ سهم بازار، صادرات را افزایش میدهند و این موضوع میتواند قیمتها را تحتفشار قرار دهد.
بنابراین؛ برای پیشبینی قیمت فولاد تا پایان ۲۰۲۷، فقط رشد تقاضا مهم نیست؛ باید دید آیا تولیدکنندگان هم تولید خود را کاهش میدهند یا نه
2. چین موتور تقاضا یا موتور صادرات؟
چین همچنان مهمترین متغیر بازار جهانی فولاد است. این کشور:
- بزرگترین تولیدکننده فولاد جهان است
- یکی از بزرگترین مصرفکنندگان فولاد است
- با بحران طولانیمدت بخش مسکن مواجه است
- و در صورت ضعف تقاضای داخلی، میتواند صادرات خود را افزایش دهد.
به همین دلیل، سؤال اصلی درباره چین این است:
اگر تقاضای داخلی چین ضعیف بماند، فولاد تولیدشده به کدام بازار خواهد رفت؟
صادرات فولاد چین در سال 2025 حدود 119 میلیون تن بوده است. این رقم یک رکورد تاریخی محسوب میشود و نسبت به سال 2024 حدود 7.5 درصد افزایش داشته است. همچنین کاهش 10 میلیون تنی صادرات فولاد چین در سال 2026 نسبت به رکورد 2025، بهطورکلی اثر حمایتی برای قیمت جهانی فولاد دارد، اما احتمالاً باعث جهش شدید قیمتها نمیشود چون مشکل اصلی بازار هنوز مازاد ظرفیت تولید چین و جهان است؛ بنابراین، برای بهبود بازار فولاد، فقط بازگشت تقاضای چین کافی نیست؛ تولیدکنندگان هم باید از حجم تولید مازاد کم کنند.
3. تقاضای جهانی هنوز موتور بازار روشن نشده است
رکود تقاضا فقط به چین محدود نمیشود. عوامل زیر مصرف فولاد را در بسیاری از بازارها تحتفشار قرار دادهاند:
- ضعف ساختوساز
- نرخ بهره بالا
- کاهش سرمایهگذاری
- نااطمینانی اقتصادی
- و کاهش فعالیت صنعتی اروپا،
در مقابل، هند، جنوب شرق آسیا و برخی اقتصادهای نوظهور همچنان درحالتوسعه زیرساختها و ظرفیتهای صنعتی خود هستند. این کشورها میتوانند بخشی از ضعف تقاضا در چین و اقتصادهای توسعهیافته را جبران کنند اما سرعت این رشد اهمیت دارد. اگر رشد تقاضا کمتر از افزایش ظرفیت تولید باشد، بازار همچنان با مازاد عرضه مواجه خواهد بود.
4. تنگه هرمز شوک مستقیم به فولاد یا افزایش هزینه؟
تنشهای خاورمیانه و تنگه هرمز یکی از مهمترین ریسکهای بازار جهانی در سال ۲۰۲۶ است؛ اما اثر این بحران بر فولاد یکطرفه نیست.
اثر صعودی احتمالی:
- افزایش قیمت نفت و گاز
- رشد هزینه تولید
- افزایش هزینه حملونقل و بیمه
- اختلال در زنجیره تأمین.
اثر نزولی احتمالی:
- کاهش رشد اقتصاد جهانی
- کاهش سرمایهگذاری
- افت تولید صنعتی
- کاهش تقاضای فولاد.
چین در این میان اهمیت ویژهای دارد. این کشور بزرگترین تولیدکننده و مصرفکننده فولاد جهان است و اختلال در مسیرهای انرژی میتواند هزینه تولید و فعالیت صنعتی آن را تحت تأثیر قرار دهد.
بنابراین، اگر بحران هرمز کوتاهمدت باشد، اثر اصلی آن احتمالاً افزایش هزینه انرژی و حملونقل خواهد بود؛ اما اگر طولانی شود، کاهش رشد اقتصادی ممکن است اثر صعودی افزایش هزینهها را خنثی کند.
5. جنگ روسیه و اوکراین عرضه کمتر، تقاضای ضعیفتر
جنگ روسیه و اوکراین همچنان بازار فولاد و مواد اولیه را تحت تأثیر قرار میدهد.
مهمترین آثار آن:
- آسیب به ظرفیت تولید فولاد اوکراین
- تغییر مسیر صادرات روسیه
- افزایش ریسک انرژی در اروپا
- افزایش هزینه حملونقل و تجارت
- تضعیف فعالیت صنعتی اروپا.
این جنگ نیز اثری دوگانه دارد:
عرضه کمتر میتواند از افزایش قیمتها حمایت کند اما ضعف اقتصاد اروپا و کاهش تقاضا میتواند اثر صعودی آن را محدود کند. به همین دلیل، ادامه جنگ بهتنهایی به معنای رشد پایدار قیمت فولاد نیست.
6. سنگآهن و انرژی دو متغیر مهم هزینه تولید
قیمت فولاد از زنجیره مواد اولیه آغاز میشود. سنگآهن و زغالسنگ ککشو از مهمترین ورودیهای تولید فولاد هستند. افزایش تقاضای چین برای سنگآهن میتواند هزینه تولید را بالا ببرد؛ اما افزایش قیمت سنگآهن لزوماً به معنای افزایش قیمت فولاد نیست. اگر بازار نهایی ضعیف باشد، فولادساز ممکن است نتواند افزایش هزینه را به خریدار منتقل کند و حاشیه سود او کاهش یابد.
انرژی نیز همین وضعیت را دارد:
· انرژی گرانتر، هزینه تولید فولاد را بالا میبرد
· اما اگر این افزایش شدید باشد، میتواند به اقتصاد آسیب بزند و تقاضا برای فولاد را کاهش دهد.
در بازار محصولات فولادی، این فشارها میتوانند به شکل متفاوتی ظاهر شوند. برای نمونه، هزینه مواد اولیه، انرژی و تجارت جهانی بر روند بازار محصولات تخت مانند ورق سیاه، گالوانیزه و ورق رنگی نیز اهمیت دارد محصولی که علاوه بر هزینه تولید، از وضعیت ساختوساز و تقاضای صنعتی نیز تأثیر میگیرد.
3 سناریو برای قیمت فولاد تا پایان ۲۰۲۷
· سناریوی اول: صعود پایدار
این سناریو زمانی محتملتر میشود که:
- اقتصاد جهانی بهبود یابد
- بازار مسکن چین تثبیت شود
- تولید فولاد چین کاهش پیدا کند
- صادرات چین کنترل شود
- هند و اقتصادهای نوظهور رشد کنند
- سرمایهگذاری زیرساختی افزایش یابد.
در این شرایط، رشد تقاضا میتواند از رشد ظرفیت تولید جلو بزند و بازار وارد روند صعودی شود.
· سناریوی دوم: نوسان و رشد محدود
این سناریو، محتملترین مسیر بازار به نظر میرسد.
در این حالت:
- تقاضا بهتدریج بهتر میشود
- اما مازاد ظرفیت باقی میماند
- چین همچنان صادرکننده قدرتمند است
- جنگ تجاری ادامه دارد
- و ریسکهای ژئوپلیتیک پابرجا میمانند.
درنتیجه، سال ۲۰۲۶ بیشتر سال کفسازی و نوسان خواهد بود و در سال ۲۰۲۷، در صورت بهبود تقاضا، ظرفیت رشد قیمت بیشتر میشود.
· سناریوی سوم: ادامه رکود جهانی
اگر بحران چین عمیقتر شود، جنگ تجاری شدت بگیرد، تنشهای خاورمیانه طولانی شود و اقتصاد اروپا همچنان ضعیف بماند، تقاضای جهانی فولاد دوباره تحتفشار قرار خواهد گرفت.
در این شرایط، افزایش صادرات چین میتواند مازاد عرضه را بیشتر کند و قیمت فولاد را در محدودهای پایین و نوسانی نگه دارد.
آیا فولاد جهانی دوباره صعودی میشود؟
درنهایت، پاسخ به سؤال «آیا قیمت فولاد جهانی دوباره صعودی میشود» این است:
بله؛ اما شرط صعود پایدار فولاد، فقط گرانتر شدن تولید نیست. بازار باید خریدار بیشتری پیدا کند و ظرفیت مازاد نیز کنترل شود.
برای فعالان بازار ایران، بهترین راه برای دنبال کردن بازار جهانی فولاد، توجه همزمان به سه عامل است:
· تقاضای چین؛ برای سنجش میزان مصرف فولاد
· صادرات فولاد چین؛ برای بررسی میزان عرضه در بازار جهانی
· قیمت انرژی؛ برای ارزیابی هزینه تولید فولاد
در کنار این شاخصها، رصد قیمت محصولات فولادی داخلی نیز اهمیت دارد. بررسی روند قیمت ورق سیاه میتواند به فعالان بازار کمک کند تا اثر تغییرات قیمت مواد اولیه، نرخ ارز و شرایط جهانی را در بازار داخلی بهتر دنبال کنند.
