بتن خودتراکم ـ قسمت سوم

عملکرد بتن خودتراکم در مقایسه با سایر بتن‌های متداول مورداستفاده در پروژه‌ها

مقایسۀ اجزای سازندۀ بتن خودتراکم و بتن‌های متداول

اجزای اصلی سازندۀ بتن خودتراکم همان اجزای تشکیل‌دهندۀ بتن معمولی است. با این وجود برای تأمین ویژگی‌های خودتراکمی معمولاً تغییراتی در نسبت‌بندی مصالح انجام می‌شود و در صورت عدم تأمین مشخصات موردنظر از مصالح کمکی استفاده می‌شود.

  • سنگ‌دانه‌ها

انواع مختلف سنگ‌دانه‌هایی که در بتن معمولی قابل‌استفاده هستند را می‌توان در بتن خودتراکم نیز به‌کار برد. شکل و بافت سنگ‌دانه‌ها و مقدار کل سنگ‌دانه‌ها تأثیر زیادی بر پایداری و قابلیت عبور بتن تازه دارد. همچنین حجم کل درشت‌دانه معمولاً در بتن خودتراکم در حدود ۲۸% تا ۳۲% انتخاب می‌شود که کمتر از بتن معمولی است. حداکثر اندازۀ سنگ‌دانه در بتن خودتراکم معمولاً کمتر از حداکثر اندازۀ سنگ‌دانه در بتن معمولی است.

در ایران و امریکا ۱۲٫۵ تا ۱۹ میلی‌متر
در اروپا ۱۶ تا ۲۰ میلی‌متر
در مقاطع بسیار پرآرماتور و موارد خاص ۹٫۵ میلی‌متر

نمونه‌ای از موارد استفادۀ بتن خودتراکم در ساخت سازه‌ها

نمونه‌ای از موارد استفادۀ بتن خودتراکم در ساخت سازه‌ها

  • سیمان و مواد سیمانی

انواع مختلف سیمان‌هایی که در بتن معمولی قابل‌استفاده هستند را می‌توان در بتن خودتراکم به‌کار برد. حجم خمیر که شامل ریزدانه‌ها، سیمان و آب و مواد افزودنی معدنی است در بتن خودتراکم بیشتر از بتن معمولی انتخاب می‌شود. دلیل این امر افزایش فاصلۀ بین سنگ‌دانه‌ها و کاهش اصطکاک میان آن‌ها برای بهبود روانی و کارپذیری بتن تازه است. استفاده از مواد پودری ریز نیز برای افزایش حجم خمیر در بتن خودتراکم ضروری است.

  • آب

آب به‌کاررفته در بتن خودتراکم باید همان ویژگی‌های ملزومات آب به‌کاررفته در بتن معمولی را فراهم نماید. نسبت آب به سیمان در بتن خودتراکم برابر یا کمتر از نسبت آب به سیمان در بتن معمولی است. به دلیل آنکه افزایش مقدار آب باعث افزایش احتمال ناپایداری بتن می‌شود و از طرف دیگر کاهش زیاد آب باعث افزایش بیش‌ازاندازۀ لزجت بتن می‌شود. تنظیم نسبت آب به سیمان یکی از مهم‌ترین بخش‌های طراحی نسبت اختلاط بتن خودتراکم است.

نمونه‌ای از موارد استفادۀ بتن خودتراکم در ساخت‌وسازها

نمونه‌ای از موارد استفادۀ بتن خودتراکم در ساخت‌وسازها

  • مواد افزودنی شیمیایی

دو نوع مادۀ افزودنی شیمیایی به‌صورت عمده در بتن خودتراکم استفاده می‌شود.

مواد افزودنی فوق‌روان‌کننده: برای افزایش روانی بتن تازه
مواد قوام‌آور: برای بهبود پایداری بتن

مواد افزودنی فوق‌روان‌کنندۀ مناسب برای کاربرد در بتن خودتراکم عمدتاً فوق‌روان‌کننده‌های نسل جدید بر پایۀ پلی‌کربکسیلاتی هستند. مقدار مصرف این مواد در حدود ۰٫۵ تا ۱٫۵ درصد وزنی سیمان است. در این میان مواد قوام‌آور کاربرد کمتری دارند و درصورتی‌که نتوان با روش‌های دیگر پایداری موردنیاز را تأمین نمود از این مواد استفاده می‌شود. مقدار مصرف این مواد در حدود ۰٫۱ تا ۰٫۵ درصد وزنی سیمان است.

مقایسۀ ویژگی‌های بتن خودتراکم و بتن‌های متداول

اصلی‌ترین تفاوت بتن‌های معمولی و بتن خودتراکم در ویژگی‌های بتن تازه است. درحالی‌که تفاوت زیادی میان بتن خودتراکم و بتن معمولی در وضعیت سخت‌شده وجود ندارد. بتن خودتراکم باید روانی بیشتر و پایداری بیشتر به معنای جداشدگی حداقل، آب‌انداختگی حداقل و قفل‌شدگی حداقل نسبت به دیگر بتن‌های متداول داشته باشد. لازم به ذکر است که تأمین مشخصات گفته‌شده نیاز به طرح مخلوط مناسب و اطمینان به نتایج آزمون‌های آزمایشگاهی دارد. در صورت عدم دقت مناسب در ساخت بتن خودتراکم و درنظرنگرفتن تمامی ملزومات لازم، ممکن است بتن ساخته‌شده یک یا چند مورد از مشخصات برشمرده‌شده را تأمین ننموده و باعث بروز مشکلاتی در تولید، اجرا و بهره‌برداری از بتن مذکور گردد.

نمونه‌ای از موارد استفادۀ بتن خودتراکم در ساخت‌وسازها

نمونه‌ای از موارد استفادۀ بتن خودتراکم در ساخت‌وسازها

افزایش روانی درنتیجۀ افزایش مقدار آب و نسبت آب به سیمان، افزایش مقدار مواد افزودنی فوق‌روان‌کننده و افزایش حجم خمیر باعث بروز ایراداتی در مشخصات بتن تازه می‌گردد. همچنین کاهش جداشدگی سنگ‌دانه‌ها بستگی به مواردی ازقبیل استفاده از ماسه با دانه‌بندی مناسب، کاهش اندازۀ حداکثر دانه و افزایش نسبت ماسه به شن، استفاده از مواد افزودنی قوام‌آور و کاهش نسبت آب به سیمان و مواد افزودنی دارد که این موارد ممکن است برخی از خواص بتن تازۀ خودتراکم را تحت تأثیر قرار دهد.

کاهش آب‌انداختگی و کاهش احتمال انسداد سنگ‌دانه‌ها نیز از الزامات دیگر ساخت و تولید بتن خودتراکم می‌باشد که این پارامترها نیز نتیجۀ عواملی ازقبیل استفاده از ماسه با دانه‌بندی مناسب، استفاده از مواد افزودنی قوام‌آور، استفاده از مواد ریزدانۀ پودری و کاهش اندازۀ حداکثر دانه و افزایش نسبت ماسه به شن می‌باشند که این موارد نیز همچون موارد ذکرشدۀ قبلی، ممکن است برخی از خواص بتن تازۀ خودتراکم را تحت تأثیر قرار دهند.

منبع: کاربرد بتن خودتراکم در پروژه‌های عمرانی شهری، مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران.

به این مطلب امتیاز دهید
خوشحال میشیم دیدگاه شما رو بدونیم

دیدگاه خود را ثبت کنید