خرابی‌های روسازی‌های آسفالتی و شنی ـ قسمت سوم

انواع خرابی در روسازی‌ها

به‌طورکلی انواع مختلف خرابی‌ها را می‌توان به دو گروه تقسیم کرد:

۱) خرابی‌های بنیادی (سازه‌ای)
۲) خرابی‌های سطحی (وظیفه‌ای)

خرابی‌های بنیادی وقتی به وقوع می‌پیوندندکه سیستم روسازی به‌علت نداشتن قدرت باربری کافی در اثر بارهای وارد صدمه دیده و دیگر نتواند بدون افزایش بیشتر خرابی‌ها، بارگذاری بیشتری را تحمل نماید. خرابی‌های سطحی وقتی اتفاق می‌افتند که بدون آنکه الزاماً سیستم روسازی از نظر سازه‌ای قدرت باربری خود را از دست داده باشد، به‌علت ناهموارشدن بیش از حد سطح روسازی، بهره‌برداری از آن با اشکال صورت گیرد. تشخیص نوع خرابی (بنیادی‌ـ‌سطحی) از نظر انتخاب نوع و نحوۀ مرمت و بهسازی روسازی دارای اهمیت زیادی می‌باشد. برای مرمت خرابی‌های بنیادی، سیستم روسازی باید از نقطه‌نظر سازه‌ای تقویت گردد. درحالی‌که برای مرمت خرابی‌های سطحی، باید با انجام اقدامات لازم سطح رویه صاف و هموار شود.

خرد و کنده‌شدن‌ها

چاله‌ها

این خرابی به گودی‌هایی که در اثر خرد و کنده شدن قسمتی از مصالح رویه و اساس روسازی به‌وجود می‌آید، اطلاق می‌شود. معمولاً چاله‌ها در اواخر فصل زمستان و اوایل فصل بهار به‌وجود می‌آیند. علت این امر بالابودن میزان رطوبت خاک در این زمان از سال و در نتیجه کم‌بودن مقاومت خاک است. این مسئله به‌خصوص در مورد رویه‌های نازک آسفالتی که قسمت اعظم قدرت باربری سیستم روسازی توسط لایه‌های اساس و زیراساس و خاک بستر تأمین می‌شود، شدیدتر است. سایر عواملی که در به‌وجودآمدن چاله‌ها مؤثر هستند؛ عبارت‌اند از:

۱) کافی‌نبودن مقدار قیر مصرفی در مخلوط آسفالتی
۲) مصرف مقدار خیلی زیاد یا خیلی کم مواد ریزدانه در مخلوط آسفالتی
۳) عدم وجود سیستم زهکشی مناسب

نحوۀ اصولی مرمت این نوع خرابی به این ترتیب است که پس از پاک‌کردن چاله‌ها از مواد خارجی، آب و دانه‌های شل مصالح، باید سطوح داخلی و کف چاله قیرپاشی شده و سپس این چاله‌ها با بتن آسفالتی گرم پر شده و متراکم می‌شود.

نمونه‌ای از آسیب‌های واردشده به سطح رویه‌های آسفالتی روسازی

نمونه‌ای از آسیب‌های واردشده به سطح رویه‌های آسفالتی روسازی

جداشدن دانه‌ها

این خرابی که معمولاً از کناره‌های روسازی شروع شده و به طرف نقاط داخلی رویۀ آسفالتی پیشروی می‌کند، علل مختلفی دارد که عبارت‌اند از:

۱) اجرای رویۀ آسفالتی در هوای سرد یا مرطوب
۲) تراکم غیرکافی مصالح آسفالتی
۳) به‌کاربردن مصالح سنگی آلوده و یا کم‌دوام در لایۀ رویۀ آسفالتی
۴) کمبود میزان قیر مصرفی در مخلوط آسفالتی
۵) گرم‌کردن بیش از حد بتن آسفالتی موقع پخت آن

برای مرمت این نوع خرابی باید سطح قسمت خراب‌شده روسازی قیر‌پاشی شده و در مواردی که وسعت خرابی زیاد است با استفاده از یک لایۀ آسفالتی نازک روسازی روکش شود.

نمونه‌ای از آسیب‌های واردشده به سطح رویه‌های آسفالتی روسازی

نمونه‌ای از آسیب‌های واردشده به سطح رویه‌های آسفالتی روسازی

لغزنده‌شدن سطح روسازی

روزدن قیر

روزدن قیر به بالاآمدن و خارج‌شدن قسمتی از قیر مصرفی در رویۀ آسفالتی که در اثر آمد و شد خودرو‌ها صورت می‌گیرد، اطلاق می‌شود. قیری که به این نحو از مصالح آسفالتی رو می‌زند، توسط چرخ‌های وسایل نقلیه به صورت لایۀ نازکی در سطح راه پخش شده و سبب صیقلی‌شدن آن می‌شود. علت اصلی روزدن قیر که همواره در هوای گرم و تحت اثر وسایل نقلیۀ سنگین به‌وجود می‌آید، وجود مقادیر بیش از حد قیر در مخلوط آسفالتی است. روزدن قیر در مخلوط‌هایی که دارای مقدار فضای خالی کمتری از حد لازم هستند نیز به‌وجود می‌آید.

قیر روزده سبب کاهش اصطکاک بین سطح راه و چرخ‌های وسایل نقلیه شده و به‌خصوص در مواقع بارندگی ممکن است منجر به تصادف شود. در فصل تابستان قیر روزده به‌علت بالابودن درجه حرارت هوا به‌صورت شل و خمیری درآمده و تحت اثر حرکت وسایل نقلیه در سطح راه فتیله می‌شود. روزدن قیر معمولاً با خرابی‌های دیگر از جمله موج و گودی مسیر که علل مشابهی دارند، همراه است. برای مرمت این نوع خرابی اگر وسعت قسمت خراب‌شده کم باشد، بر روی سطح راه ماسه یا شن ریزدانه پاشیده شده و کوبیده می‌شود. روکش‌کردن راه با استفاده از یک لایۀ نازک و کم قیر راه‌حل مناسب دیگری برای مرمت این نوع خرابی است.

صیقلی‌شدن دانه‌ها

دانه‌های مصالح سنگی به‌کاررفته در تهیۀ مخلوط‌های آسفالتی درصورتی‌که دارای سختی کافی نباشد، ممکن است که تحت اثر سایندۀ آمد و شد سطحشان صیقلی شود. این امر به‌خصوص در مواقع بارندگی به‌‌سبب کافی‌نبودن اصطکاک بین سطح راه و چرخ‌های وسایل نقلیه، ممکن است منجر به تصادفات شود. علت به‌وجودآمدن این نوع خرابی به‌کاربردن مصالح سنگی گردگوشه یا مصالح شکسته‌شدۀ کم‌دوام نظیر برخی از سنگ‌های آهکی، در مخلوط آسفالتی است. نحوۀ مرمت سطح راهی که دانه‌های لایۀ رویۀ آن صاف و صیقلی شده، استفاده از یک لایۀ نازک روکش آسفالتی تهیه‌شده از مصالح سنگی شکسته شده است.

نمونه‌ای از آسیب‌های واردشده به سطح رویه‌های آسفالتی روسازی

نمونه‌ای از آسیب‌های واردشده به سطح رویه‌های آسفالتی روسازی

خرابی شانه‌ها

خرابی شانه‌ها معمولاً به‌سبب طرح و اجرای نادرست روسازی شانه‌ها به‌وجود می‌آید. برای جلوگیری از این خرابی باید روسازی شانه‌ها نظیر روسازی راه با درنظرگرفتن مقاومت خاک بستر، شرایط جوی منطقه و ترافیک احتمالی شانه‌ها طرح شده و مصالح آن نیز با دقت زیاد انتخاب شود. برای مرمت شانه‌های خراب‌شده باید ابتدا به ترتیبی که ذکر گردید روسازی شانه‌ها طرح شده و سپس شانه‌های جدید با تعویض مصالح نامناسب موجود با مصالح مناسب ساخته شود. اگر خرابی شانه‌ها به‌علت شرایط نامناسب زهکشی به‌وجود آمده باشد، باید اشکالات موجود در وضع زهکشی (سطحی یا عمقی) تصحیح شود.

خرابی رویه‌های آسفالت سطحی

رویه‌های آسفالتی سطحی معمولاً به‌سبب روش مخصوص که در اجرای آن‌ها به‌کار می‌رود دارای خرابی‌های مختص به خود است که در مورد سایر انواع رویه‌های آسفالتی مشاهده نمی‌شود. این خرابی‌ها عبارت‌اند از: گرشدن، شیارهای طولی و شیارهای عرضی.

نمونه‌ای از آسیب‌های واردشده به سطح رویه‌های آسفالتی روسازی

نمونه‌ای از آسیب‌های واردشده به سطح رویه‌های آسفالتی روسازی

گرشدن

گرشدن به کنده‌شدن مصالح سنگی از سطح رویه اطلاق می‌شود. این خرابی منجر به سطحی می‌شود که در برخی از قسمت‌های پوشش مصالح سنگی کنده شده و اندود قیری نمایان می‌شود. عوامل مختلفی موجب بروز این خرابی می‌شوند که عبارت‌اند از:

۱) تأخیر در پخش مصالح سنگی پس از قیرپاشی
۲) به‌کاربردن مصالح سنگی آلوده یا مرطوب
۳) تأخیر در غلتک‌زدن مصالح سنگی پس از پخش آن
۴) عدم استفاده از غلتک چرخ‌لاستیکی برای کوبیدن آسفالت سطحی
۵) اجرای آسفالت سطحی در هوای سرد
۶) بازکردن راه برای استفادۀ وسایل نقلیه (به‌خصوص تندرو) قبل از سفت‌شدن قیر
۷) وجود یک سطح متخلخل و قیر مکنده در زیر رویۀ آسفالتی

برای مرمت این خرابی باید ابتدا با استفاده از ماسۀ درشت‌دانه که حرارت داده شده و درجه حرارت آن به بیش از ۱۵۰ درجۀ سانتی‌گراد رسیده است در سطح راه پخش شده و سپس بلافاصله با استفاده از غلطک‌های چرخ‌لاستیکی کوبیده شود. باید توجه داشت که اجرای این عملیات حتماً باید در هوای گرم (فصل تابستان) صورت گیرد تا دانه‌های مصالح سنگی به‌خوبی و قبل از سردشدن به اندود قیری بچسبد.

نمونه‌ای از آسیب‌های واردشده به سطح رویه‌های آسفالتی روسازی

نمونه‌ای از آسیب‌های واردشده به سطح رویه‌های آسفالتی روسازی

شیارهای طولی و عرضی

علت به وجود‌آمدن شیارهای طولی و عرضی غیریکنواخت مقدار قیر آسفالت سطحی پخش‌شده در سطح راه است. عوامل زیر باعث به‌وجودآمدن این شیارها می‌شود:

۱) غیریکنواخت‌بودن دبی تلمبۀ قیرپاش
۲) استفاده از لولۀ قیرپاشی که ارتفاع آن از سطح زمین بیش از حد است.
۳) اختلاف در میزان قیر خارج‌شده از چشمه‌های مختلف لولۀ قیرپاش
۴) اختلاف در میزان زاویۀ بین محور چشمه‌های مختلف لولۀ قیرپاش با خط قائم
۵) افزایش فاصلۀ بین لوله‌های قیرپاش و سطح زمین که با کاهش حجم قیر در مخزن ماشین قیرپاش به‌وجود می‌آید.

برای مرمت شیارهای طولی و عرضی روسازی‌های آسفالتی سطحی باید ابتدا سطح قسمت خراب‌شده کنده شده و سپس اقدام به اجرای مجدد آسفالت سطحی شود. چون مرمت این نوع خرابی مستلزم اجرای مجدد روسازی است، از این نظر باید با مراعات نکات لازم سعی شود که به‌طورکلی از به‌وجود آمدن شیارهای طولی و عرضی جلوگیری به‌عمل آید.

نمونه‌ای از آسیب‌های واردشده به سطح رویه‌های آسفالتی روسازی

نمونه‌ای از آسیب‌های واردشده به سطح رویه‌های آسفالتی روسازی

خرابی رویه‌های شنی

گاهی به علل اقتصادی یا کم‌بودن میزان آمد و شد راه‌ لازم است که از رویه‌های شنی به‌جای رویه‌های آسفالتی برای روسازی راه‌ها استفاده شود. تجربه نشان داده است که اگر میزان آمد و شد راه از حدی تجاز ننماید، رویۀ شنی به‌خوبی دوام آورده و سطحش نسبتاً هموار باقی می‌ماند. این حد معمولاً ۲۵۰ تا ۴۰۰ وسیلۀ نقلیه در روز است. اگر میزان آمد و شد از حدود  ۴۰۰ وسیلۀ نقلیه در روز بیشتر باشد، در سطح رویۀ شنی چاله و موج به‌وجود آمده و میزان گردوخاک ناشی از حرکت وسایل نقلیه و مصالح ازدست‌رفته از آن به‌شدت افزایش می‌یابد.

رویه‌های شنی معمولاً باید به‌طور مداوم تعمیر و نگهداری شوند. علت این امر به‌وجودآمدن چاله‌ها و موج و ازدست‌رفتن قسمتی از مصالح ریزدانه به‌صورت گردوخاک و به‌هم‌خوردن دانه‌بندی مصالح تحت اثر آمد و شد وسایل نقلیه است. هر اندازه میزان آمد و شد راه بیشتر  باشد، لزوم مرمت و تعمیر بیشتر خواهد بود. در مناطقی که زمستان‌ها پرباران و سرد است، گاهی لازم است که هر سال در آغاز بهار رویۀ شنی مرمت شود. به‌وجودآمدن موج در سطح رویۀ شنی از خرابی‌های عمده‌ای است که باعث ناهمواری سطح راه شده و همان‌طورکه اشاره گردید، علت آن وجود آمد و شد بیش از حدود ۲۵۰ تا ۴۰۰ وسیلۀ نقلیه در روز است. این موج‌ها معمولاً کم‌عمق بوده (حدوداً ۳ تا ۴ سانتی‌متر) و طول موجی در حدود ۷۵ سانتی‌متر دارند.

طریقۀ تصحیح ناهمواری سطح رویه‌های شنی تیغ‌انداختن آن با استفاده از تیغۀ گریدر و مناسب‌ترین زمان انجام آن، پس از یک دوره بارندگی است. نحوۀ عمل به این ترتیب است که ابتدا قسمت نازکی از سطح رویه به‌کمک تیغۀ گریدر کنده شده و سپس مصالح به‌دست آمده دوباره در سطح رویه پخش شده و پس از آب‌پاشی لازم کوبیده می‌شود تا یک سطح صاف و هموار و با تراکم کافی به‌دست آید.

معمولاً هرچند سال یک‌بار لازم است که مقداری مصالح به رویه‌های شنی که قسمتی از آن در اثر گردوخاک و جابه‌جاشدن دانه‌ها در اثر آمد و شد ازدست می‌رود، اضافه شود. میزان مصالحی که در اثر آمد و شد ازدست می‌رود بستگی به عوامل زیادی از قبیل میزان آمد و شد وسایل نقلیه داشته و مقدار آن ممکن است تا حدود ۵/۰ تا ۲ سانتی‌متر در هر سال برسد. برای جلوگیری از وقوع بسیاری از اشکالات و خرابی‌های رویه‌های شنی بهتر است که سطح آن‌ها قیرپاشی شده (یا قیرهای محلول دیرگیر) و یا از یک لایه آسفالت سطحی برای روسازی آن‌ها استفاده شود.

منبع: روسازی راه، امیرمحمد طباطبایی، مرکز نشر دانشگاهی.

به این مطلب امتیاز دهید
موتور برق ۵٫۵ کیلو وات دوو مدل GD 6500E

موتور برق ۵٫۵ کیلو وات دوو مدل GD 6500E

فروشگاه عرضه کننده
10,055,000 تومان
موتور برق بنزینی گرین پاور مدل GR3500

موتور برق بنزینی گرین پاور مدل GR3500

فروشگاه عرضه کننده
3,990,000 تومان
موتوربرق گرین پاور مدل GR7500-AT

موتوربرق گرین پاور مدل GR7500-AT

فروشگاه عرضه کننده
12,590,000 تومان
موتور برق۰٫۸ کیلو وات دوو مدل GDA980

موتور برق۰٫۸ کیلو وات دوو مدل GDA980

فروشگاه عرضه کننده
1,929,000 تومان
موتور برق۰٫۸ کیلو وات دوو مدل GDA980

موتور برق۰٫۸ کیلو وات دوو مدل GDA980

فروشگاه عرضه کننده
1,929,000 تومان
خوشحال میشیم دیدگاه شما رو بدونیم

دیدگاه خود را ثبت کنید